Μητρότητα: Η Αλλαγή Ταυτότητας για την Οποία Κανείς Δεν Σε Προειδοποιεί Έχει Όνομα - Matrescence

Η Matrescence είναι η αλλαγή ταυτότητας στη μητρότητα για την οποία κανείς δεν σε προειδοποιεί. Δες γιατί νιώθεις σαν να είσαι δύο διαφορετικοί άνθρωποι - και γιατί δεν φταις εσύ.

Υπάρχει μια λέξη για αυτό που σου συνέβη, και σχεδόν κανείς δεν τη λέει δυνατά.

Matrescence -το αναπτυξιακό πέρασμα στη μητρότητα- είναι ο λόγος που παρά την απόλυτη αγάπη για το παιδί σου μπορείς ταυτόχρονα να θρηνείς για μια εκδοχή του εαυτού σου που δεν μπορείς πια να βρεις. 

Δεν είναι επιλόχειος κατάθλιψη και δεν είναι αχαριστία. Είναι ένα τελετουργικό μετάβασης τόσο ολοκληρωτικό όσο η εφηβεία, το οποίο όμως δε το ονοματίζουμε, δε συζητάμε και εντέλει το προσπερνάμε - και εκεί ακολουθούν αρκετές αρνητικές επιπτώσεις.

Ο όρος matrescence διατυπώθηκε από την ανθρωπολόγο Dana Raphael το 1973 και αναβίωσε από την ψυχολόγο του πανεπιστημίου της Columbia, την Dr. Aurélie Athan. 

Η matrescence περιγράφει τη συναισθηματική, σωματική, και ορμονική αναδιοργάνωση ταυτότητας που συμβαίνει όταν γινόμαστε μητέρες. 

Η ίδια η αλλαγή δεν είναι πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι η σιωπή γύρω από αυτήν, επειδή όταν κανείς δεν ονομάζει αυτό που συμβαίνει, η καθεμία από εμάς υποθέτει ότι το βιώνουμε σε προσωπικό επίπεδο... και επομένως καταλήγει πως η ίδια πρέπει να έχει κάποιο πρόβλημα.

Αυτό που θέλω να κρατήσεις είναι το εξής: ο αποπροσανατολισμός που νιώθεις είναι ένα φυσιολογικό χαρακτηριστικό μιας πραγματικής μετάβασης, όχι μια προσωπική σου αποτυχία. Παρακάτω, θα ονομάσουμε τους δύο εαυτούς που παλεύουν μέσα σου, θα αναλύσουμε το «κύμα» που αγγίζει κάθε γωνιά της ζωής σου, και θα ξεκινήσουμε τη μία πρακτική που αρχίζει να καθησυχάσει την ντροπή και τις ενοχές.

Τι σημαίνει πραγματικά Matrescence;

Matrescence είναι η διαδικασία του να γίνεσαι μητέρα - μια μεταμόρφωση ολόκληρου του ατόμου, όχι μια μεμονωμένη στιγμή μετά τον τοκετό ή ένας επιπρόσθετος ρόλος. 

Ο όρος είναι επίτηδες φτιαγμένος ώστε να ομοιοκαταληκτεί με την εφηβεία στην αγγλική (adolescence). Αυτή η ομοιοκαταληξία είναι και η ουσία. Η εφηβεία είναι χαοτική, κλονίζει την ταυτότητα και κρατάει χρόνια. Την τιμάμε αυτή την αλλαγή. δείχνουμε συμπόνια παρά τα ξεσπάσματα και τις αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές και κανείς δεν περιμένει από έναν έφηβο να «επιστρέψει» στην παιδική ηλικία όταν 'όλο αυτό τελειώσει'. 

Η matrescence αξίζει την ίδια κατανόηση. Τον ίδιο χώρο.

Αναδιαμορφώνει το σώμα σου, τις ορμόνες σου, τις σχέσεις σου, την αίσθηση του σκοπού σου και τη θέση σου στον κόσμο, όλα μαζί ταυτόχρονα.

Ο λόγος που νιώθεις τόσο έντονο κλονισμό είναι ότι δύο εαυτοί μιλούν μεταξύ τους μέσα σου: η γυναίκα που ήσουν πριν, και η μητέρα που γίνεσαι. Αυτός ο εσωτερικός διάλογος δεν είναι δυσλειτουργία. Είναι η ίδια η διεργασία.

Γιατί νιώθω σαν δύο διαφορετικοί άνθρωποι;

Νιώθεις σαν δύο άνθρωποι επειδή επεξεργάζεσαι δύο ταυτότητες ταυτόχρονα. Η θλίψη και η αγάπη επιτρέπεται να μοιράζονται το ίδιο δωμάτιο. Αυτό είναι το πιο παρεξηγημένο κομμάτι της πρώιμης μητρότητας. Αντιμετωπίζουμε την αμφιθυμία ως καμπανάκι κινδύνου, ενώ στην πραγματικότητα είναι σημάδι ότι παρατηρείς και βιώνεις συνειδητά τι σου συμβαίνει.

Η δουλειά της Brené Brown πάνω στην ντροπή εξηγεί γιατί το κρύβουμε αυτό τόσο καλά: η ντροπή τρέφεται από τη μυστικότητα, τη σιωπή και την κριτική. Έτσι, δεν λέμε «Δεν με αναγνωρίζω». Χαμογελάμε και λέμε απλά ότι είμαστε κουρασμένες. Η εξομολόγηση μένει κλειδωμένη μέσα μας και η μοναξιά μεγαλώνει.

Όμως το να ονομάσεις τις αντιφάσεις λειτουργεί σχεδόν ακαριαία, μετατοπίζοντας την εμπειρία από το «τι κάνω λάθος» στο «είναι κομμάτι της διαδικασίας». Δεν χάνεις τον εαυτό σου. Γράφεις ένα νέο κεφάλαιο -ή μάλλον ενότητα- στο βιβλίο της ζωής σου. Επαναπροσδιορίζεις ποια είσαι. Και είναι φυσιολογικό!

Το «κύμα της μητρότητας»: γιατί επηρεάζει τα πάντα

Το κύμα της μητρότητας είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η μετατόπιση απλώνεται προς τα έξω - από το σώμα σου, στον γάμο σου, στη δουλειά σου, στις φιλίες σου και στην αίσθηση του εαυτού σου. Και δεν μένει περιορισμένο ευγενικά μόνο στη φάση του νεογέννητου.

Ξεκινά από την απόφαση να γίνεις μητέρα, μερικές φορές πριν καν τη σύλληψη, και συνεχίζει να εξελίσσεται. Σε κάθε στάδιο που μπαίνει το παιδί σου, μπαίνεις κι εσύ ξανά σε νέα αναπτυξιακή ανακατάταξη. 

Η θλίψη της «άδειας φωλιάς» και ο σιωπηλός κλονισμός της ταυτότητας όταν τα παιδιά φτάνουν στην εφηβεία; Είναι το ίδιο κύμα της matrescence. Απλά είναι σε επόμενα κεφάλαια.

Παρατήρησε πώς η μητρότητα αλλάζει ακόμα και τα πιο μικρά και καθημερινά πράγματα της ημέρας σου. Κάποτε έπαιρνες τηλέφωνο μια φίλη χωρίς δεύτερη σκέψη· τώρα αυτή η κλήση ανταγωνίζεται τα είκοσι λεπτά που θα μπορούσες να ξεκλέψεις για να κοιμηθείς. 

Αυτή η αλλαγή προτεραιοτήτων, ο μόνιμος υπολογισμός του τι αξίζει τον χρόνο σου και τι όχι δεν είναι εγωισμός. Είναι ένα νευρικό σύστημα που κατανομεί προτεραιότητες υπό πίεση. Η Nicole LePera αποκαλεί αυτή την παρατήρηση των μοτίβων ως την πρώτη πράξη αυτογνωσίας: δεν μπορείς να αλλάξεις αυτό που αρνείσαι να δεις. Αν ντρέπεσαι όμως για τις αλλαγές που βιώνεις, για τις σκέψεις που κάνεις, αν θεωρείς πως σε κάνουν αδύναμη, τότε το υποσυνείδητό σου, για να σε προστατέψει, θα θάβει αυτή την επίγνωση, θολώνοντας τα νερά.

Δεν είναι μόνο απώλεια: τα δώρα που κρύβονται στην αλλαγή

Η matrescence μας εξελίσσει κιόλας - οξύνει το ένστικτο, βαθαίνει την ενσυναίσθηση και επιβάλλει μια αμείλικτη διαύγεια για το τι πραγματικά έχει σημασία. Αν τη βλέπουμε μόνο ως απώλεια, χάνουμε τη μισή αλήθεια.

Πολλές γυναίκες περιγράφουν ένα διευρυμένο συναισθηματικό εύρος και μια αναδιάταξη προτεραιοτήτων που, ειλικρινά, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αποκτούν ποτέ. 

Υπάρχει μάλιστα και νευροεπιστημονικό υπόβαθρο: έρευνα υπό την Elseline Hoekzema, που δημοσιεύτηκε στο Nature Neuroscience το 2017, διαπίστωσε ότι η εγκυμοσύνη συνδέεται με μόνιμες αλλαγές στη φαιά ουσία του εγκεφάλου, ιδιαίτερα σε περιοχές που σχετίζονται με την κοινωνική αντίληψη. 

Ο εγκέφαλός σου δεν έχει χαλάσει. 

Ανακαινίζεται για τη νέα του εργασία.

Το θέμα είναι ότι δεν μπορείς να έχεις πρόσβαση στα δώρα αυτής της αλλαγής όσο παλεύεις ενάντια στο ρεύμα. Η διάκριση του Gabor Maté ανάμεσα στην αυθεντικότητα και την προσκόλληση είναι χρήσιμη εδώ: υποφέρουμε, κατά μεγάλο ποσοστό, διότι εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας για να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες όλων των άλλων. Η πρόσκληση της matrescence είναι να σταματήσεις να κάνεις ακριβώς αυτό.

Γιατί αυτό έχει σημασία (για εσένα και για τη σχέση σου)

Το να ονομάσουμε και να κατανοήσουμε τη διαδικασία της matrescence έχει σημασία επειδή η αλλαγή που δεν ονομάζεται δυστυχώς δεν εξαφανίζεται - πηγαίνει στο υποσυνείδητο και εμφανίζεται στην επιφάνεια ως απόσταση, απομόνωση, πικρία και αυτομομφή. 

Όταν δεν μπορείς να εξηγήσεις τι συμβαίνει μέσα σου, σπάνια ανοίγεσαι, ούτε καν στον σύντροφό σου.

Και υπάρχει ένα τίμημα στη σχέση. 

Όταν περιμένουμε από τον εαυτό μας να «επιστρέψει στην κανονικότητα» και αυτό δεν συμβαίνει, τείνουμε να δίνουμε ερμηνείες σε αυτό το χάσμα: «δε με πλησιάζει επειδή δεν με αγαπάει», «άλλαξα επειδή έχω κάτι σοβαρό». Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Ο πραγματικός 'ένοχος' είναι μια προσδοκία που κανείς δεν θα έπρεπε να είχε δημιουργήσει εξαρχής.

Η Esther Perel μας θυμίζει ότι η ποιότητα των σχέσεών μας καθορίζει την ποιότητα της ζωής μας. Η κατανόηση της matrescence δεν είναι εγωκεντρισμός. Είναι σχεσιακή υποδομή - το στοιχείο που επιτρέπει σε εσένα και τον σύντροφό σου να βλέπετε ο ένας τον άλλον καθαρά, αντί μέσα από την ομίχλη μιας σιωπηλής αλλαγής. Το να της δώσεις όνομα σε αυτό που συμβαίνει είναι το πρώτο βήμα επιδιόρθωσης.

Η μία πρακτική που μπορείς να ξεκινήσεις σήμερα κιόλας

Ξεκίνα ακούγοντας τον εσωτερικό σου κριτή - όχι για να ακολουθήσεις τις παράλογες προτροπές του, αλλά για να καταλάβεις τι προσπαθεί να προστατεύσει μέσω της τυρανικής του κατάκρισης. 

Πάρε ένα τετράδιο. Όταν εμφανίζεται αυτή η σκληρή φωνή («αποτυγχάνεις», «είσαι αχάριστη», «αυτό θα έπρεπε να είναι πιο εύκολο»), γράψε ακριβώς τι λέει.

Μετά κάνε μια διαφορετική ερώτηση από ό,τι συνήθως: τι φοβάται ο εσωτερικός μου κριτής ότι θα συνέβαινε αν σωπούσε; 

Μπορεί να ακουστεί περίεργο μα αυτός ο κριτής δεν είναι εχθρός σου - είναι ένας φοβισμένος προστάτης που χρησιμοποιεί σκληρά μέσα. Δεν θέλουμε να τον φιμώσουμε. Θέλουμε να αναπτύξουμε μια υγιή περιέργεια γι' αυτόν.

Κάνε το αυτό για μία εβδομάδα χωρίς να προσπαθήσεις να διορθώσεις τίποτα. Χτίζεις τις βάσεις για κάθε βαθύτερη διεργασία που ακολουθεί: πρώτα η αυτοεπίγνωση, μετά η αλλαγή. Αν είσαι ο σύντροφος που το διαβάζει αυτό, η δική σου εκδοχή είναι μία ερώτηση: ρώτησέ την σύντροφό σου τι χρειάζεται να ακούσει από εσένα για να νιώσει κατανόηση, και μετά απλά άκου.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQs): Matrescence

Ε: Είναι η matrescence το ίδιο πράγμα με την επιλόχειο κατάθλιψη;

Α: Όχι. Η matrescence είναι η φυσιολογική αναπτυξιακή μετάβαση στη μητρότητα· η επιλόχειος κατάθλιψη είναι μια ψυχολογική διαταραχή. Η matrescence μπορεί να είναι επώδυνη και να προκαλεί αποπροσανατολισμό χωρίς να αποτελεί διαταραχή - αλλά αν τα συμπτώματα είναι επίμονα ή έντονα, σε παρακαλώ επικοινώνησε με έναν εξειδικευμένο επαγγελματία.

Ε: Πόσο διαρκεί η matrescence;

Α: Δεν υπάρχει ημερομηνία λήξης. Σε αντίθεση με την λοχεία, η matrescence ξεδιπλώνεται για χρόνια και μπορεί να οξύνεται σε κάθε νέο στάδιο ανάπτυξης του παιδιού σου - συμπεριλαμβανομένης της εφηβείας και της «άδειας φωλιάς» όταν πλέον τα παιδιά έχουν φύγει από το σπίτι. Είναι μια διά βίου εξέλιξη, όχι μια φάση που απλά «ξεπερνάς».

Ε: Γιατί νιώθω ότι έχασα τον εαυτό μου αφού απέκτησα μωρό;

Α: Επειδή κρατάς δύο ταυτότητες ταυτόχρονα - αυτή που ήσουν και αυτή που γίνεσαι. Αυτό το συναίσθημα του «ενδιάμεσου» είναι το σήμα κατατεθέν της matrescence, όχι απόδειξη ότι κάτι πάει στραβά με εσένα. Το να του δώσεις όνομα συνήθως χαλαρώνει την ντροπή και τις ενοχέςγύρω από αυτό.

Ε: Το περνούν αυτό οι πατέρες και οι σύντροφοι;

Α: Ναι - η παράλληλη διαδικασία ονομάζεται συχνά patrescence. Οι σύντροφοι βιώνουν τη δική τους αλλαγή ταυτότητας, παρόλο που συζητιέται ακόμα λιγότερο και από την matrescence. Η κατανόηση και των δύο βοηθά τα ζευγάρια να δείχνουν συμπόνια ο ένας στον άλλον αντί να επιρρίπτουν ευθύνες.

Δεν έχεις χαθεί - Εξελίσσεσαι

Αν κρατήσεις ένα μόνο πράγμα ας είναι αυτό: το έδαφος κάτω από τα πόδια σου φαίνεται ασταθές επειδή αναπλάθεσαι από την αρχή, και κανείς δεν σε προετοίμασε γι' αυτό. Δεν φταις εσύ, και δεν είναι ελάττωμα του χαρακτήρα σου. Είναι ένα πέρασμα - και τα περάσματα μπορούμε να τα διανύσουμε πιο όμορφα όταν σταματήσουμε να προσποιούμαστε ότι δεν συμβαίνουν.

• Ονόμασε τους δύο εαυτούς. 

• Παρατήρησε το κύμα. 

• Γίνε περίεργη για τον κριτή σου. 

Αυτά είναι υπεραρκετά για να ξεκινήσεις.

Αν θέλεις έναν καθοδηγούμενο τρόπο μέσα από αυτή την αλλαγή ταυτότητας -έναν τρόπο που σε καθοδηγεί στο ποια γίνεσαι, πώς αυτό αναδιαμορφώνει τη σχέση σου και πώς να νιώσεις ξανά ο εαυτός σου τρέχω το workshop «Η Γυναίκα Πίσω από τη Μητέρα» διαδικτυκά και δια ζώσης ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Μάθε περισσότερα ΕΔΩ.

ΣΥΝΤΟΜΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟ: Αν προτιμάς ένα πιο άμεσο βήμα, η σειρά βίντεο για τη matrescence είναι μια ήπια αρχή. Γράψου για να την λάβεις στο email σου ΔΩΡΕΑΝ. RECORDING IN PROGRESS